ابو القاسم سلطانى
243
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
هروى آن را زراوند مدور ناميده و آن را به عنوان پادزهر سموم ، ضد نفخ ، بازكننده انسداد مجارى معرفى نموده و در تنگى نفس و اسپاسم عضلات آن را موثر دانسته است ( الابنيه 174 ) . و ابو ريحان گويد كه زراوند مدحرج در گردى به شلغم شباهت دارد و از زراوند طويل قويتر است و به هندى آن را جنكژاند مىنامند ( از صيدنه عز ش 306 ) . اثر درمانى هر دو نوع يكى است ولى زراوند طويل در زدودن و گرمى بخشيدن نسبت به زراوند مدحرج برترى دارد لذا در رويانيدن نسج و بهبودى بخشيدن قرحهها از زراوند مدحرج بهتر است اما در بقيه موارد زراوند مدحرج به واسطه لطافت بيشترى كه دارد موثرتر مىباشد . اثر آن در آرام كردن دردها بيشتر است . . . ( قانون عب 311 ) زراوند مدور خوانند و معروف بود به شامى و وى ماده بود و به پارسى زراوند گرد خوانند يرقان را كه از صفرا بود ، دردسر ، شقيقه 2 * درد وركين و عرق النساء 3 * و فالج . . . ( اختيارات 203 ) به اصفهانى نخود الوندى گويند ملطف اخلاط و پاككننده قصبهء الريه است ( تحفه ) . قوت آن تا دو سال باقى مىماند بدل آن از قسم طويل آن هموزن آن ، و نيم وزن آن ريوند چينى . . . ( مخزن الادويه 301 ) . توجه : چون اثرات درمانى هر دو گياه يكسان بوده است به ذكر موارد اختصاصى نظير مسكن بودن آن قناعت شد براى اطلاع بيشتر از نظريه هريك از قدما به زراوند طويل مراجعه شود . تركيبات شيميائى : گياه حاوى اسيد آريستينيك ، اسيد آريستيدينيك ، آريستولين ، اسيد ماليك ، اولمين ، تانن ، مواد رنگى و كمى اسانس مىباشد . ( 1 * ) - نفاس - زچكى زن ، خون نفاس ، خونى است كه پس از زاييدن از زن خارج مىشود ( 2 * ) - شقيقه ، درد شقيقه - ميگرن ( 3 * ) - Sciatica سياتيك Code - 612 زراوند ويرژينى Aristolochia serpentaria L گياهى است از تيره زراوند كه در جنگلهاى ايالات شرقى امريكا ، كارولين و ويرژينيا به حالت خودرو مىرويد ريزوم آنكه به صورت قطعات 2 تا 3 سانتيمتر و باريك به قطر 3 ميليمتر كه داراى الياف نازك مىباشد به بازار عرضه مىكرد . سطح خارجى آن قهوهاىرنگ و مغز آن زردرنگ داراى بوئى تند و نافذ و كافورى و طعم آن تلخ و تند و معطر است . ريشهها ( ريزوم ) حاوى اسيد ماليك ، اسيد تانيك ، رزين ، ماده تلخ ، مواد پكتيكى ، نشاسته و يك آلكالوئيد به نام Aristolochine و مقدار كمى اسانس مركب از اترهاى والرينيك و بورنئول مىباشد .